تخم خرفه هر واحد سه درم مغز تخم خيار مغز تخم بادرنگ هر واحد پنج درم نشاسته كتيرا صمغ عربى هر واحد يك درم بيخ كه آن حشيشهء سفيدرنگ است سه درم مازوى سبز يك درم كافور سه طسوج كوفته بيخته سفوف سازند . و اگر قرص بندند بهتر بود و هر روز سه درم با دو اوقيهء سكنجبين ساده بخورند و غذا كه مذكور شد تناول نمايند پس هرگاه قارورهء او به حالت طبيعى عود كند و شرى زائل نشود آب كاسنى و آب عنب الثعلب و آب گشنيز سبز و آب انار ميخوش گرفته پوست جو يا آرد آن يك شبانه روز در آن تر كرده برهم زنند تا لزوجت در آن پيدا شود بر همه بدن ضماد نمايند . و هرگاه كه خشك شود اعادهء او كنند و يك شبانه روز اين عمل كنند بعد از آن در حمام داخل شوند . و اگر به اين تدبير زائل نگردد سركه به گلاب در روغن گل در حمام بمالند كه از اين ضرور زائل شود و از طلاى عجيب اين نوع كه بعد تنقيه به عمل آرند اين است كه در آب برگ بهى و آب برگ بنفشه قدرى صندل و بوش حل كرده به كار برند و اين فى الفور يا در يك روز ازالهء آن نمايد و گاهى در اين نوع نقوع مذكور در علاح صداع حار نوشانيده مىشود . [ خضر ] خضر مىنويسد كه علاجش فصد و اسهال صفرا برفق به مثل نقوع مسهل يا آب انارين بهليله است و استعمال نقوع حلو و حامض و تغذيه مزوره اناردانه و سماق و ملوخيه و خرفه فرمايند و در طعام و نقوعات گشنيز خشك زياده كنند و استاد من امر مىكرد بنوشيدن شيره تخم خرفه و تخم خيار هر واحد سه درم شمار يك درم در آب برد آرد و شيرين كرده . [ گيلانى ] گيلانى گويد كه عنب الثعلب تنها يا با گشنيز تر بر آن نهند و يا مويز با تخم بكوبند و بر خرفه ماليده بر آن نهند و بايد كه از اخذ اشياى حريفهء حامضه و مالحه و از حمامات و آفتاب و گرمى آتش پرهيز كنند و بر بدن او نشاستهء عصفرى طلا نمايند و برگ زيتون به آب خوب بجوشانند و سرد كرده بر بدن نطول سازند . و اگر مريض را اين دوا بخورانند نفع دهد بگيرند پودينهء نهرى و جميز هر واحد دو درم طباشير گل سرخ هر واحد نيم درم كافور يك قيراط كوفته به آب انار ترش يا به آب خيار بدهند و گلاب و روغن گل بعصارهء كرفس و گشنيز تر بمالند و تسكين لهيب بنقوع سماق يا تمر هندى يا شربت حصرم يا آب انار ترش يا دوغ ترش نموده فصد كنند و خون به مقدار معتدل برآرند . و اگر مع ذلك مرض در تزيد باشد و قوت قوى بود فصد از دست ديگر بگيرند و خون مقدار كثير برآرند اگر قوت مساعدت كند و ماء الشعير به آب انار چاشنىدار بدهند و غذاى مناسب وقت شام دهند و به گلاب سرد كرده و صندلين و آب كاسنى و گشنيز و آب خرفه و آب حى العالم و آب كاهو و آب عنب الثعلب و كاكنج همه يا هرچه از اينها حاضر باشد طلا كنند و تدبير مبرد مرطب لازم گيرند مثل ماء الشعير و غيره و حريرهء معمول از آب سبوس گندم و شكر و روغن بادام و مانند آن دهند و تليين طبيعت بماء الفواكه و ترنجبين به ماء الشعير كنند و اگر بعد از فصد عود كند حب صبر بخورانند و مداومت بر ماء الشعير مركب به آلو يا شربت بنفشه يا ماء الفواكه كه بترنجبين نمايند اگر طبيعت قبض باشد و غذا مزورهء معمول از تمر هندى يا آلو يا زردآلو و سماق و غوره سازند . [ انطاكى ] انطاكى گويد كه علاج دموى بعد فصد شرب ماء الشعير و تمر هندى بشربت انار و شربت درد و شربت بنفشه است و طلا به اطيان و آنچه در علاج نار افرسى بيايد و در خواص آمده كه صاحب شرا چون جوخ احمر بر بدن خود بپوشد صحت يابد و كذا لباس حايض و كسى كه غسل كند به آبى كه آفتاب او را نديده باشد از شرا شفا يابد . و چون سماق بجوشانند و به عسل آميخته بر شرا طلا كنند آن را ببرد . [ مؤلف اقتباس ] مؤلف اقتباس مىنويسد كه در شرا كه از بخار خلط حاد خونى يا صفراوى باشد اول فصد هفت اندام كنند و مطفيات خون و مسهلات صفرا به كار برند بعده اين عرق مصفى خون دهند برگ شاهتره نيم آثار عنب العثلب برادهء شيشم گل سرخ برادهء آبنوس گل نيلوفر هر يك پاو آثار صندل سفيد تخم كاسنى عناب كلان افتيمون تخم بادرنجبويه هر يك نيم پاو شب در آب تر نموده صبح پنج شيشه عرق كشند شربتى از نه توله تا بيست و پنج توله . و بدانند كه در اين مرض تفتيح مسام و عرق آوردن بحمام بسيار مفيد است و اين چنان بود كه از برگ شاهتره و برگ گز بر اخگر انداخته بخور گيرند و از چادر بدن را بپوشند سواى رود همچنين بخور خاكشى و كذا بخور چوب گلاب و همچنين غسل كردن به آبى كه در آن نانخواه و برگ شاهتره و برگ كنار و سبوس گندم و نمك طعام هر يك يك مشت جوشانيده باشند و ماليدن خاكشى سوده در روغن گل عظيم الاثر و مجرب است و همچنين غسل به آبى كه در آن سبوس گندم دو قبضه و خاكشى يك قبضه و نمك طعام نيم قبضه